Smena topshirish varaqasi namunasi va tartibi
Ikki sotuvchi navbat bilan ishlasa, smena topshirishda nimani sanash va yozish kerak. Tayyor varaqa namunasi: kassa, nasiya, qaytgan qarz va imzo.
Mundarija· 6 bo‘lim
Do‘konda ikki sotuvchi ishlaydi: Dilshod ertalabdan, Jasur tushdan keyin. Kechqurun kassada 150 ming so‘m kam chiqdi. Dilshod «men topshirganda hammasi joyida edi» deydi, Jasur «men olganimda kam edi» deydi. Ikkalasi ham haq bo‘lishi mumkin — lekin buni isbotlaydigan bitta ham qog‘oz yo‘q.
Smena topshirish — navbat almashganda ketayotgan va kelayotgan sotuvchi kassa, nasiya va qaytgan qarzni birga sanab, natijani varaqaga yozib imzolashi. Quyida — varaqa ustunlari, to‘ldirilgan namuna va farq chiqqandagi tartib.
Nega smena topshirish kerak?
Bitta sotuvchi ishlasa, kechki tekshiruv yetarli. Ikki sotuvchi bo‘lganda esa kun ikkiga bo‘linadi va har yarmining o‘z egasi bo‘lishi kerak. Aks holda kamomad «umumiy» bo‘lib qoladi — umumiy kamomad uchun esa hech kim javob bermaydi.
- Sotuvchini himoya qiladi. Imzoli varaqa bor bo‘lsa, keyingi smenadagi farq unga yuklanmaydi.
- Egasiga aniq raqam beradi. Farq qaysi soatlarda paydo bo‘lganini bilasiz — qidirish doirasi ikki barobar torayadi.
- Nasiyani unutishga yo‘l qo‘ymaydi. Topshirishda smenadagi har nasiya qayta ko‘riladi, yozilmay qolgani shu yerda chiqadi.
Varaqa ustunlari
Varaqa bitta sahifadan oshmasin. Har smena uchun bir qator yoki bir blok — kerakli maydonlar quyidagicha:
- Sana va vaqt — smena qachon boshlanib, qachon tugadi.
- Topshirdi / qabul qildi — ikki sotuvchining ismi.
- Smena boshidagi naqd — kassada qoldirilgan mayda pul.
- Savdo — smenadagi jami savdo (naqd, karta va nasiya birga).
- Nasiyaga berildi — summa va yozuvlar soni.
- Qaytgan qarz — summa, naqd yoki karta orqali.
- Bo‘lishi kerak — hisob bilan chiqadigan summa.
- Sanaldi — naqd pul va karta tushumi alohida.
- Farq va izoh — summa va uning ehtimoliy sababi.
- Ikki imzo.
Hisob formulasi: bo‘lishi kerak = smena boshidagi naqd + savdo − nasiyaga berilgani + qaytgan qarz. Karta tushumi terminal hisobotidan yoki bank ilovasidan olinadi.
To‘ldirilgan namuna
Shartli misol: «Baraka» do‘koni, 18-sentabr, Dilshod smenani Jasurga topshirmoqda.
Sana: 18-sentabr. Smena: 08:00–15:00.
Topshirdi: Dilshod. Qabul qildi: Jasur.
1. Smena boshidagi naqd: 200 000 so‘m.
2. Savdo: 3 100 000 so‘m.
3. Nasiyaga berildi: 420 000 so‘m (4 ta yozuv).
4. Qaytgan qarz: 250 000 so‘m (naqd 150 000, karta 100 000).
5. Bo‘lishi kerak (1 + 2 − 3 + 4): 3 130 000 so‘m.
6. Sanaldi: naqd 1 960 000 + karta 1 150 000 = 3 110 000 so‘m.
7. Farq (6 − 5): 20 000 so‘m kam.
Izoh: bitta nasiya summasi tekshirilmoqda.
Imzolar: Dilshod ________ / Jasur ________
Varaqani kassa yonidagi qalin daftarga yuriting yoki bosma nusxalarni bitta papkada saqlang. Alohida-alohida qog‘ozlar tez yo‘qoladi. Kunlik kassa hisobini qanday yuritish haqida — kassa daftari maqolasida.
Farq chiqsa, kim javob beradi?
Imzoli varaqaning asosiy qoidasi oddiy: imzodan keyin smena qabul qilgan sotuvchiniki. Farq topshirish paytida chiqsa, u topshirayotgan sotuvchining smenasiga yoziladi — lekin bu hali ayb emas, faqat qaysi soatlarda qidirish kerakligini ko‘rsatadi.
- Farqni varaqaga yozing va ikkalangiz imzo qo‘ying. Uni «keyin topamiz» deb yashirmang.
- Smenadagi nasiyalarni birma-bir ko‘ring: summa to‘g‘ri yozilganmi, yozilmay qolgan xarid bormi?
- Karta to‘lovlarini terminal hisoboti bilan solishtiring.
- Sabab topilmasa, egasiga o‘sha kuni ayting.
Kamomad qayta-qayta chiqsa, tekshiruv tartibi va keyingi qadamlar do‘kondagi kamomad haqidagi maqolada batafsil yozilgan. Mayda farqni ham qayd eting: bir oyda qaysi smenada ko‘proq farq chiqayotgani shu qaydlardan ko‘rinadi.
Smenani 5 daqiqada qanday topshirish mumkin?
Topshirish uzoq cho‘zilsa, sotuvchilar uni tashlab ketadi. Tezlik kun davomidagi odatga bog‘liq:
- Nasiya va qarz to‘lovi o‘sha zahoti yoziladi — topshirishda faqat jamlanadi.
- Topshirishdan 10 daqiqa oldin navbatdagi sotuvchi keladi.
- Karta tushumi terminal hisobotidan olinadi, naqd pul kupyura bo‘yicha sanaladi.
- Hisob kalkulyatorda qilinadi va varaqaga yoziladi.
- Ikki imzo — va smena topshirildi.
Nazorat sotuvchi yozgan nasiyani tekshirish tartibining bir qismi. Nasiya ilovada yuritilsa, bu ish yana osonlashadi: Haqqim.uz’da har yozuv yonida uni kim yozgani va to‘lovni kim qabul qilgani ko‘rinadi, shuning uchun smenadagi nasiyalarni sotuvchi bo‘yicha ajratish oson.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Imzosiz topshirish. «Ishonaman» deb imzo qo‘ymaslik keyin ikkala sotuvchiga ham zarar.
- Faqat naqdni sanash. Nasiya va karta tushumi hisobga olinmasa, farqning sababi topilmaydi.
- Farqni keyingi smenaga qoldirish. Bugungi farq ertaga boshqasinikiga qo‘shilib ketadi.
- Egasi yo‘qligida qoidani buzish. Varaqa egasi borligida emas, har kuni to‘ldiriladi.