Kassa daftarida kunni nasiya bilan birga yopish
Kunlik kassa daftarini qanday yuritish: tushum, nasiya, qaytgan qarz va xarajat. Kechki hisob formulasi, namuna qator va farq chiqqandagi tartib.
Mundarija· 6 bo‘lim
Kechqurun kassani sanaysiz — 2 520 000 so‘m. Bugun qancha bo‘lishi kerak edi? Bu savolga javob bera olmasangiz, kassa hisobi yo‘q. Qo‘lingizda faqat pul bor, lekin u to‘g‘rimi — bilmaysiz.
Kassa daftari — kunlik naqd pul harakatini yozadigan daftar: qancha kirdi, qancha chiqdi va kechqurun kassada qancha bo‘lishi kerak. Nasiyali do‘konda unga ikkita qo‘shimcha ustun kerak: nasiyaga ketgan va qaytgan qarz.
Bu — do‘kon egasining ichki daftari, rasmiy buxgalteriya hujjati emas. Rasmiy hisob va soliq masalalari uchun buxgalter bilan ishlang. Do‘kon hisobining umumiy tuzilishi — do‘kon hisob-kitobi maqolasida.
Kassa daftarining 6 ustuni
Har kun — bitta qator. Ustunlar oddiy, lekin har biri alohida savolga javob beradi.
- Ertalabki qoldiq — kun boshida kassada qancha naqd pul bor edi (maydalash uchun qoldirilgan pul).
- Kunlik savdo — kun davomida sotilgan barcha tovar summasi: naqd, karta va nasiya birga.
- Nasiyaga ketgan — savdoning pul olinmagan qismi.
- Qaytgan qarz — bugun mijozlar olib kelgan eski qarz to‘lovlari (naqd va karta birga).
- Karta va o‘tkazma — bugun kartaga tushgan barcha pul: savdo va qarz to‘lovlari birga.
- Kassadan xarajat — kassadan olingan har bir so‘m: yetkazuvchiga, paket, tozalash, egasi olgan pul.
Yana ikki katak kechqurun to‘ldiriladi: «hisob bo‘yicha» va «sanalgan». Ularning farqi — kunning asosiy ko‘rsatkichi.
Kechqurun kassada qancha pul bo‘lishi kerak?
Kechqurun bitta hisob qilinadi. Uni daftarning ichki muqovasiga yozib qo‘ying — sotuvchi ham bir xil hisoblasin.
Kassada naqd = ertalabki qoldiq + kunlik savdo − nasiyaga ketgan + qaytgan qarz − karta va o‘tkazma − kassadan xarajat.
Nega shunday? Kunlik savdodan nasiyani ayirsangiz — pul olingan savdo qoladi. Unga qaytgan qarzni qo‘shsangiz — bugun kelgan barcha pul. Undan kartaga tushganini ayirsangiz — naqd tushum. Ertalabki qoldiqni qo‘shib, xarajatni ayirsangiz — kechqurun kassada bo‘lishi kerak bo‘lgan summa.
Formula ishlashi uchun bitta shart bor: kun davomidagi har bir nasiya va har bir qaytgan qarz o‘sha zahoti yozilgan bo‘lsin. Kechqurun eslab yozilgan nasiya — xato manbai.
To‘ldirilgan kun namunasi
Shartli misol. «Baraka» do‘konida Zarina opa 14-oktabr kuni kassani yopmoqda.
- Ertalabki qoldiq: 200 000 so‘m.
- Kunlik savdo: 3 450 000 so‘m.
- Nasiyaga ketgan: 420 000 so‘m (uch mijoz).
- Qaytgan qarz: 600 000 so‘m (shundan 250 000 so‘mi kartaga).
- Karta va o‘tkazma: 1 130 000 so‘m (880 000 savdo + 250 000 qarz).
- Kassadan xarajat: 150 000 so‘m (non yetkazuvchiga 120 000, paket 30 000).
Hisob: 200 000 + 3 450 000 − 420 000 + 600 000 − 1 130 000 − 150 000 = 2 550 000 so‘m. Sanalgan: 2 520 000 so‘m. Farq: 30 000 so‘m kam.
14.10 | Ertalab 200 000 | Savdo 3 450 000 | Nasiya 420 000 | Qaytgan 600 000 | Karta 1 130 000 | Xarajat 150 000 | Hisob 2 550 000 | Sanalgan 2 520 000 | Farq −30 000
Izoh: farq tekshirildi — sotuvchi 30 000 so‘mlik nasiyani yozishni unutgan. Daftarga qo‘shildi.
Qaytgan qarz alohida ustunda turgani uchun, qaysi mijoz qancha to‘laganini qarz daftaridagi yozuv bilan tez solishtirish mumkin. Qarz daftarida ham o‘sha to‘lovlar yozilgan bo‘lishi kerak.
Karta va naqd alohida
Karta tushumini naqd bilan aralashtirish — kassa hisobidagi odatiy chalkashlik. Karta puli kassada yo‘q, u bankda. Uni naqd deb hisoblasangiz, kechqurun «kamomad» chiqadi.
- Karta tushumi alohida ustunda yoziladi.
- Kechqurun bank ilovasidagi kunlik tushum bilan solishtiriladi.
- Qarz to‘lovi kartaga kelsa, u ham «qaytgan qarz», ham «karta» ustuniga tushadi — formula buni o‘zi to‘g‘rilaydi.
- Kimning kartasiga qabul qilinishi oldindan belgilanadi — sotuvchining shaxsiy kartasiga emas.
Kartaga qarz to‘lovini qabul qilishning tartibi — qarzni kartaga qabul qilish maqolasida.
Farq chiqqanda bajariladigan 4 qadam
Farq chiqdi — bu hali o‘g‘irlik degani emas. Sabab yozilmay qolgan bitta qator bo‘lishi mumkin. Qidiruvni tartib bilan qiling.
- Qayta sanang. Pulni boshqa odam bilan birga yana bir marta sanang. Katta pullar orasida kichigi qolib ketishi mumkin.
- Nasiyalarni tekshiring. Bugun kimga nasiya berildi — hammasi yozilganmi? Sotuvchidan so‘rang, eslab ko‘ring.
- Kartani solishtiring. Bank ilovasidagi tushum daftardagi karta ustuni bilan tengmi? Bir o‘tkazma ikki marta yozilgan bo‘lishi mumkin.
- Xarajatni tekshiring. Kassadan olingan, lekin yozilmagan pul bormi: yetkazuvchi, taksi, mayda xarid?
Sababi topilsa — daftarga izoh bilan tuzating. Topilmasa — farqni o‘sha kunning qatoriga yozib qo‘ying va hafta oxirida qayta ko‘ring. Bir martalik kichik farq — tasodif bo‘lishi mumkin. Har kuni takrorlanadigan farq — tizimdagi muammo.
Farq sotuvchi smenasida chiqsa, ayblashga shoshilmang. Avval yuqoridagi to‘rt qadamni birga bajaring. Sotuvchi nasiyasini nazorat qilish tartibi — sotuvchi nasiyasini nazorat qilish maqolasida.
Kassani yopishning kechki tartibi
- Savdoni to‘xtating yoki oxirgi mijozni kuzatib qo‘ying.
- Kun davomidagi nasiya va qaytgan qarz yozuvlarini ko‘zdan kechiring.
- Bank ilovasidan karta tushumini oling.
- Pulni sanang va formulani hisoblang.
- Farqni yozing, sababini izlang.
- Ertangi kun uchun maydalash pulini qoldiring va uni ertalabki qoldiq sifatida yozing.
Bu tartib odatda o‘n-o‘n besh daqiqa oladi. Bir-ikki hafta davomida har kuni qilsangiz, odatga aylanadi. Kassa daftari esa kunlik savdo, nasiya va qaytgan qarz haqida aniq manzara beradi.